Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması: 2026 Güncel Savunma Rehberi ve Reddedilme Nedenleri

İhale komisyonundan "teklifiniz sınır değerin altında bulunmuştur" yazısı almak, ihaleyi kaybetmek anlamına gelmez. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38. maddesi, komisyonun bu durumda teklifi doğrudan reddetmek yerine istekliden açıklama istemesini zorunlu kılar. Aldığınız yazı aslında size tanınmış bir hak: savunmanızı belgeleriyle sunma ve ihaleyi kurtarma hakkı.

Bu rehberde sınır değerin nasıl hesaplandığını, savunma dosyasında hangi belgelerin bulunması gerektiğini, idarenin nelere baktığını ve reddedilme riskini doğuran yaygın hataları netleştiriyoruz. 1 Şubat 2026'dan itibaren yürürlüğe giren yeni R katsayılarını ve savunmanızın kabul edilmemesi halinde başvurabileceğiniz üç aşamalı itiraz zincirini de ele alıyoruz.

Aşırı Düşük Teklif Nedir?

Aşırı düşük teklif, yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre olağan dışı düşük bulunan ve sözleşmenin öngörülen koşullarda yerine getirilebilirliği sorgulanır bir teklif türüdür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38. maddesi, komisyonun bu tür teklifleri reddetmek yerine isteklilerden yazılı açıklama istemesini düzenler.

Düzenleme, sorgulama yapılan ihale türüne göre farklı işler:

• Yapım işleri ve hizmet alımları: Sınır değer otomatik olarak hesaplanır. Teklif fiyatı bu değerin altındaysa sorgulama zorunludur — idarenin takdir yetkisi yoktur.
• Mal alımları: Sınır değer hesaplaması yapılmaz. Komisyon, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük bulduğu teklifleri sorgular. Bu takdire bağlıdır.

Yapım işinde veya hizmet alımında sınır değerin üzerindeyseniz sorgulama yazısı alınmaz. Altındaysanız yazı kesinlikle gelir.

Sınır Değer Nasıl Hesaplanır?

Standart Formül

Yapım işleri ve hizmet alımlarında sınır değer (SD), Kamu İhale Genel Tebliği'ne göre şu formülle hesaplanır:

SD = ((YM + Σ Tn) / (n + 1)) × R

Formüldeki Değişkenler

Sembol	Açıklama
SD	Sınır değer
YM	İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet
Tn	Formüle dahil edilen tekliflerin bedelleri (T1, T2, … Tn)
n	Formüle dahil edilen geçerli teklif sayısı
R	Sınır değer tespit katsayısı (her yıl KİK tarafından yayımlanır)

%60 Kuralı: Hangi Teklifler Formüle Girmez?

Her geçerli teklif formüle dahil edilmez. Aşağıdaki teklifler hesaba katılmaz:

• Geçici teminatı veya teklif mektubu usulüne uygun olmayan teklifler
• Teklif bedeli yaklaşık maliyetin %60'ından düşük olan teklifler
• Teklif bedeli yaklaşık maliyetten yüksek olan teklifler

Bu filtre, çok düşük veya çok yüksek uç tekliflerin sınır değeri çarpıtmasını engeller. Ancak dikkat: bir teklifin formüle girmemesi, o teklifin sorgulanmayacağı anlamına gelmez. %60 altında bir teklif verdiyseniz, bedeliniz formüle dahil edilmez ama sınır değerin altında olduğunuz için savunma sunmak zorunda kalırsınız.

2026 R Katsayıları

Kamu İhale Kurumu R katsayılarını her yıl güncelleyerek 1 Şubat'tan itibaren yürürlüğe koyar. 2026 yılı R katsayıları KİK'in 21.01.2026 tarihli ve 2026/DK.D-25 sayılı kararı ile belirlendi ve 1 Şubat 2026'dan itibaren uygulanmaya başlandı.

Önemli bir not: 2026 R katsayıları, hizmet alımlarında (sigorta hizmetleri dışında) 2025 yılına göre genel olarak düşürüldü. Katsayının düşmesi sınır değerin aşağı çekilmesi anlamına gelir; bu da daha fazla teklifin sorgulamaya takılması demektir. İhaleye girmeden önce iş türünüze ait güncel R değerini KİK duyurularından teyit etmek gerekir.

Somut Hesaplama Örneği

Senaryo: 10.000.000 TL yaklaşık maliyetli bir yapım işi ihalesine 5 geçerli teklif verilmiş.

İstekli	Teklif Bedeli (TL)	YM'ye Oranı	Formüle Dahil mi?
T1	9.500.000	%95	Evet
T2	8.900.000	%89	Evet
T3	7.200.000	%72	Evet
T4	6.800.000	%68	Evet
T5	5.500.000	%55	Hayır (< %60)

Hesaplama:

• Formüle dahil teklif toplamı: 9.500.000 + 8.900.000 + 7.200.000 + 6.800.000 = 32.400.000 TL
• n = 4
• R = 0,80 (örnek değer; gerçek değer ihale türüne göre KİK duyurusundan alınmalıdır)
• SD = (10.000.000 + 32.400.000) / (4 + 1) × 0,80
• SD = 42.400.000 / 5 × 0,80
• SD = 8.480.000 × 0,80
• SD = 6.784.000 TL

Bu sınır değere göre T4 (6.800.000 TL) değerin hemen üzerinde kalır ve sorgulanmaz. T5 (5.500.000 TL) formüle dahil edilmemiş olsa bile sınır değerin altında olduğu için aşırı düşük teklif kapsamına girer ve savunma sunmak zorundadır.

Sorgulama Süreci: İdare Yazısından Savunma Teslimine

İdarenin Sorgulama Yazısında Ne Olmalı?

KİK kararlarında yerleşmiş bir kuraldır: aşırı düşük teklif sorgulama yazısında idare, isteklilerden açıklama istediği önemli maliyet bileşenlerini açık ve tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirtmek zorundadır. Bu bileşenler tüm istekliler için aynı unsurları içermelidir.

Önemli maliyet bileşenlerini belirtmeden gönderilen sorgulama yazıları, KİK itirazen şikayet incelemelerinde iptal edilebilmektedir. Sorgulama yazınızda hangi kalemler için açıklama istendiği net değilse, bu durum itiraz dilekçenizde vurgulanacak önemli bir husustur.

Süreler

Savunma süreleri Kamu İhale Genel Tebliği'nde düzenlenir:

• Yapım işleri: Asgari 5 iş günü
• Hizmet alımları: Asgari 3 iş günü
• Mal alımları: Asgari 3 iş günü

Bu süreler asgaridir; idare gerekli gördüğünde daha uzun süre verebilir ancak daha kısa süre veremez. Sürenin başlangıcı, sorgulama yazısının tebliğ edildiği tarihi izleyen gündür. Tebliğ günü süreden sayılmaz. Resmi tatiller ve hafta sonu iş günü olarak kabul edilmez.

EKAP Üzerinden Teslim

Elektronik ihale sürecinde aşırı düşük teklif sorgulaması ve savunma tamamen EKAP üzerinden yürür. İstekliler savunma dosyasını e-imzalı olarak EKAP'a yükler; idare de değerlendirmeyi aynı platform üzerinden yapar. E-ihalede fiziki evrak teslimi yoktur. Dosya bütünlüğü için sunduğunuz belgelerin taratılmış ve e-imzalanmış hallerini süre dolmadan yüklemek zorunludur.

Savunma Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler

Savunmanızın kabul edilebilmesi, idarenin sorgulama yazısında belirttiği her önemli maliyet bileşeni için belge ile desteklenmiş açıklama sunmanıza bağlıdır. Kamu İhale Genel Tebliği'nin tanımladığı ispat araçları şunlardır:

Belge	Amaç	Tasdik / Kaynak
Analiz hesap cetvelleri	Her iş kalemi için maliyet dökümü	İhale dokümanındaki formata uygun
Üçüncü kişi fiyat teklifleri	Malzeme / hizmet fiyatı dayanak	Meslek mensubu imza ve kaşesi
Maliyet tespit tutanağı	Üretici için maliyet ispatı	SMMM veya YMM tasdikli
Satış tutarı tespit tutanağı	Satıcı için fiyat ispatı	SMMM veya YMM tasdikli
Kamu kurum rayiçleri	ÇŞB, DSİ, Bayındırlık birim fiyatları	Resmi yayın
İşçilik hesaplama cetvelleri	Brüt asgari ücret üzeri saatlik / günlük	Güncel SGK / Çalışma Bakanlığı verileri
Stok tespit tutanağı	Malın istekli stokunda olduğunun ispatı	SMMM veya YMM tasdikli
Ticaret borsası fiyatları	Son 12 ay işlem görmüş ürünler	Borsa onaylı
Gümrük beyannameleri	İthal mallar için	Gümrük müdürlüğü onaylı

Üçüncü Kişi Fiyat Teklifinde Dikkat Edilecek Hususlar

Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri savunma dosyasının en sık kullanılan ispat aracıdır ancak aynı zamanda en çok hataya açık belgedir. Geçerli sayılabilmesi için:

• Fiyat teklifini veren firmanın ticaret unvanı açıkça belirtilmiş olmalıdır
• Teklifin kime verildiği yazılı olmalıdır (isteklinin adı ve varsa ihale kayıt numarası)
• Fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili meslek mensubu tarafından, ilgili mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenmelidir
• Meslek mensubunun (SMMM veya YMM) imza ve kaşesi bulunmalıdır
• Teklifin geçerlilik süresi belirtilmelidir

KİK kararlarında sıkça görülen bir red gerekçesi, fiyat tekliflerinde meslek mensubu imza veya kaşesinin eksik olmasıdır. Tek eksik imza, ilgili maliyet kaleminin belgesiz kalmasına yol açar.

Kar ve Genel Gider: %10 Kuralı

Kamu İhale Genel Tebliği, isteklilerin açıklamalarında kar ve genel gider oranını asgari %10 olarak göstermelerini zorunlu kılar. Bu oran, analiz cetvellerindeki toplam doğrudan maliyetin (malzeme + işçilik + makine + diğer) üzerine eklenir. %10 altında gösterilen açıklamalar teklifin sürdürülebilir olmadığı gerekçesiyle reddedilir.

İşçilik Hesabı

İşçilik maliyetinin brüt asgari ücretin altında gösterilmesi hiçbir koşulda kabul edilmez. 2026 yılı için geçerli brüt asgari ücret ve işverene maliyet kalemleri (SGK işveren payı, işsizlik sigortası, varsa ek yükümlülükler) eksiksiz yansıtılmalıdır. Asgari ücretin altındaki her hesaplama, dosyanın doğrudan reddi anlamına gelir. Birim fiyat analizi rehberimizde işçilik kaleminin analiz içinde nasıl konumlandırıldığını bulabilirsiniz.

Savunma Yazısının Yapısı

Savunma dosyanız sadece belge yığını değildir. Belgeleri birbirine bağlayan ve idarenin sorularına sıralı cevap veren bir yazı da içermesi gerekir. Pratikte savunma yazısı şu bölümlerden oluşur:

1. Hitap ve ihale referansı: İhale kayıt numarası, işin adı, idare adı ve isteklinin ticaret unvanı
2. Sorgulama yazısına atıf: İdarenin sorgulama yazısının tarih ve sayısı
3. Önemli maliyet bileşenlerine madde madde cevap: İdarenin belirlediği her bileşen için ayrı alt başlık; her alt başlık altında hesap yöntemi ve dayanak belge numarası
4. Analiz hesap cetvellerinin özeti: Toplam maliyet yapısı ve %10 kar ve genel gider oranının net gösterimi
5. Sonuç paragrafı: Teklifin sürdürülebilirliği ve mevzuata uygun koşullarda gerçekleştirilebilirliği
6. İmza ve tasdik: Yetkili temsilci imzası, e-ihalede e-imza

Pratik bir ipucu: dayanak gösterdiğiniz her belgeye numara verin ve yazıda o numarayla atıf yapın. Örneğin "çimento birim fiyatı, Ek-3 numaralı fiyat teklifinde belirtildiği üzere…" gibi. Bu, idarenin incelemesini hızlandırır ve dosyanız bütüncül görünür.

Aşırı Düşük Teklifin Reddedilme Nedenleri

KİK kararlarında tekrarlayan red gerekçeleri incelendiğinde, savunma hazırlarken kaçınılması gereken kalıplar ortaya çıkar. En yaygın 10 reddedilme nedeni:

1. Analiz formatı uyumsuzluğu: İhale dokümanında verilen analiz formatına uymayan cetveller.
2. Kar ve genel gider oranının %10 altında kalması: Mevzuat bu oranın altını kabul etmez.
3. İşçilik ücretinin brüt asgari ücretin altında fiyatlandırılması: Doğrudan red sebebidir.
4. Fiyat tekliflerinde meslek mensubu imza ve kaşe eksikliği: Belge geçersiz sayılır.
5. Fiyat teklifi veren firmanın ticaret unvanı veya kime verildiği bilgisinin eksikliği: KİK kararlarında sık görülen red gerekçesi.
6. Tutanak tarihlerinin geçerli dönem dışında olması: Maliyet ve satış tutarı tespit tutanakları belirli dönem aralığında düzenlenmiş olmalıdır.
7. Başka ihaleden uyarlanan kopya savunma metni: Komisyonlar bunu tespit ederse tüm savunma güvenilmez bulunur.
8. Belgelendirilmemiş fiyatlar: Sadece beyan düzeyinde kalan, belge ile desteklenmeyen fiyatlar kabul edilmez.
9. Tutarsız veya çelişkili açıklamalar: Farklı kalemlerde çelişen miktar veya fiyat gösterimi.
10. Süresi içinde teslim edilmeyen dosya: 5 iş günü (veya 3 iş günü) süresinin aşılması doğrudan teklif reddi sebebidir.

Metraj hesaplamaları ve yaklaşık maliyet oluşturma yöntemlerini düzgün kurgulayan istekliler, savunma aşamasında analiz cetvellerini çok daha hızlı hazırlar ve bu hatalardan kaçınır.

Savunma Reddedilirse: Üç Aşamalı İtiraz Zinciri

Savunmanızın kabul edilmemesi nihai değildir. Kamu ihale hukuku üç aşamalı bir itiraz mekanizması tanımlar. Her aşamanın kendi süresi ve prosedürü vardır.

1. İdareye Şikayet — 10 gün

İhale kararının tebliğinden itibaren 10 gün içinde idareye yazılı şikayet başvurusu yapılır. Dilekçede aşırı düşük teklif değerlendirmesinde yapılan hukuka aykırılıklar somut olarak gösterilmelidir: örneğin sorgulama yazısında önemli maliyet bileşenlerinin belirtilmemiş olması, sunduğunuz belgelerin gerekçelendirilmeden reddedilmesi, analiz değerlendirmesinde mevzuat dışı ölçü kullanılması gibi.

İdare 10 gün içinde cevap vermek zorundadır. Ret kararı veya süre içinde cevapsız kalma halinde bir sonraki aşamaya geçilir.

2. KİK'e İtirazen Şikayet — 10 gün

İdarenin ret kararı veya süresinde cevapsız kalan başvurunun ardından 10 gün içinde Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikayet başvurusu yapılır. Başvuru harca tabidir ve harç tutarı teklif bedeline göre değişir. KİK dosyayı 20 iş günü içinde sonuçlandırır.

3. Ankara İdare Mahkemesi — 60 gün

KİK kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir. Bu aşama yalnızca Ankara'da yetkilidir. Yargılama süresi 6 ay ile 2 yıl arasında değişir. Bu süreçte sözleşme imzalanıp iş başlamışsa, iptal kararı geriye dönük telafi ve tazminat taleplerine dayanak oluşturabilir.

2026'da Dikkat Edilmesi Gereken Güncellemeler

• Yeni R katsayıları (01.02.2026): KİK 21.01.2026 tarihli 2026/DK.D-25 sayılı kararı ile belirlenen yeni R değerleri yürürlüğe girdi. Hizmet alımlarında sigorta dışı kalemlerde genel olarak düşüş söz konusu — bu sınır değerin aşağı inmesi, dolayısıyla sorgulamaya takılacak teklif sayısının artması anlamına geliyor.
• E-ihale yaygınlaşması: Neredeyse tüm ihaleler EKAP üzerinden elektronik ihale olarak yürüyor. Savunma dosyanızın e-imzalı olarak yüklenmesi gerekiyor; fiziki teslim artık kabul edilmiyor.
• Tutanak geçerlilik dönemi: Maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarının, ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki 3 ay içinde düzenlenmiş olması aranıyor. Eski tarihli tutanaklar kabul edilmiyor.

İhaleyi kazandıysanız sıradaki adım kesin teminat verme ve sözleşme imzalamadır. Sözleşmenin hukuki çerçevesi için Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve iş yürütme sırasında tutulacak evraklar için hakediş için gerekli belgeler rehberleri sonraki adımlarınızın referansı olur.

Sık Sorulan Sorular

Aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermezsem ne olur?

Süresi içinde savunma dosyası sunulmayan teklifler, 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesi çerçevesinde değerlendirme dışı bırakılır. Teklifiniz reddedilir ve ihale başka bir istekliye verilir. Geçici teminatınız gelir kaydedilmez ancak iade süreci gecikir. Cevap vermemek sadece ihaleyi kaybetmek anlamına gelir.

Savunma süresini uzatabilir miyim?

Mevzuatta süre uzatımı için açık bir düzenleme bulunmaz. Asgari 5 iş günü (yapım) veya 3 iş günü (mal / hizmet) süreleri idare tarafından kendiliğinden uzatılabilir; istekli talebi takdire bağlıdır. Pratikte uzatım nadirdir. Süreyi aşma riski varsa eksik de olsa dosyayı teslim edip idareden eksik belgeleri tamamlama izni istemek, hiç teslim etmemekten daha güvenli bir seçenektir.

%10 kar oranı neye göre hesaplanır, zorunlu mudur?

Kamu İhale Genel Tebliği, açıklamalarda kar ve genel gider oranının asgari %10 gösterilmesini zorunlu kılar. Oran, analiz cetvellerindeki toplam doğrudan maliyet (malzeme + işçilik + makine + diğer) üzerine eklenir. %10 altında gösterilen açıklamalar kabul edilmez. Teklifinizi %10 altı bir kar marjıyla verdiyseniz dahi, savunmada %10 göstermek zorundasınız — bu durumda aritmetik tutarlılık için diğer maliyet kalemlerinde belge ile destekleyemeyeceğiniz ayarlamalar yapmaktan kaçının.

İdare ikinci kez savunma isteyebilir mi?

Evet. KİK kararları, idarenin ilk sorgulama yazısında önemli maliyet bileşenlerini yeterince netleştirmediği durumlarda ikinci bir sorgulama yapmasını uygun görmüştür. İkinci sorgulamaya da ilk sorgulamadaki sürelerle aynı sürede (yapım 5 iş günü, mal / hizmet 3 iş günü) cevap verilmesi gerekir.

Başka ihaledeki savunmamı tekrar kullanabilir miyim?

Hayır. Her ihalenin yaklaşık maliyeti, sınır değeri, önemli maliyet bileşenleri ve teknik şartnamesi farklıdır. Başka ihaleden uyarlanmış metin komisyon tarafından kolayca fark edilir (tarih, kalem adı veya fiyat tutarsızlığı) ve savunmanın tümünün güvenilmez bulunmasına yol açar. Şablon kullanmak yerine her ihale için sıfırdan dosya hazırlamak esas yaklaşımdır.

Fiyat teklifi ne kadar süre geçerli sayılır?

Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, üzerinde belirtilen geçerlilik süresi boyunca kullanılabilir. Maliyet ve satış tutarı tespit tutanakları ise ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki 3 ay içinde düzenlenmiş olmalıdır. Bu süreyi aşan tutanaklar kabul edilmez.

Sorgulama yazısında önemli maliyet bileşenleri açık değilse ne yapmalıyım?

Önemli maliyet bileşenleri açık ve tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirtilmemiş bir sorgulama yazısı mevzuat ihlali sayılır. Bu durumda önce idareye yazılı başvuru yaparak bileşenlerin netleştirilmesini talep edebilir, ret halinde itiraz dilekçenizde bu hususu ana gerekçe olarak kullanabilirsiniz. KİK kararlarında bu gerekçeyle iptal edilen ihale kararları çoktur.

Son Not: İhaleyi Kazandıktan Sonra Sıra Hakedişlerde

Savunmanız kabul edildi ve ihale sizde kaldı. Sıra sözleşme imzalamaya, iş yürütme sürecine ve hakediş hazırlama aşamasına geliyor. Hakediş süreci aşırı düşük teklif savunması kadar dikkat gerektirir: kesinti kalemleri (stopaj, damga vergisi, SGK, geçici kabul kesintisi, KDV tevkifatı), birim fiyat doğrulamaları, metraj kontrolleri ve fiyat farkı hesapları doğru yapılmadığında ödeme ciddi ölçüde eksik yatar.