Yapım işlerinde sınır değer formülü nedir?

SD = (K × Tort2) / (C × N). Tort2 standart sapma aralığındaki tekliflerin ortalaması, C = Tort2/YM, K tebliğdeki üç aralıklı eşitlikten bulunan katsayı, N ise sınır değer katsayısıdır (bina, tesisat, elektrik ve elektronik işlerinde 1,00; diğer yapım işlerinde 1,20). Tebliğ 45.2 örneğinde Tort1, σ ve Tort2 iki, C ve K üç ondalığa yuvarlanır.

Hangi teklifler hesaba katılmaz?

Yaklaşık maliyetin %120'sinin üzerindeki ve %40'ının altındaki teklifler hesaba katılmaz. Katılan tekliflerden de yalnızca standart sapma aralığında ([Tort1 − σ, Tort1 + σ]) kalanlar Tort2'ye girer. Hesaba katılmayan bir teklif sınır değerin altındaysa yine de aşırı düşük tekliftir.

N katsayısı kaçtır?

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'ndeki B-Üstyapı (Bina), C-Sıhhi Tesisat ve Mekanik Tesisat, D-Elektrik, E-Elektronik ve İletişim işlerinde 1,00; diğer yapım işlerinde 1,20'dir. Bakanlıklar 1,00–1,20 arasında, ön projeli üst yapı işlerinde 0,90–1,10 arasında farklı katsayı belirleyip Resmî Gazete'de ilan edebilir. N formülde paydada yer aldığı için N büyüdükçe sınır değer küçülür.

Sınır değer yaklaşık maliyetin %40'ının altına inebilir mi?

Hayır. %40–%120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda ya da hesaplanan sınır değerin bu eşiğin altında çıkması hâlinde sınır değer, yaklaşık maliyetin %40'ı olarak kabul edilir.

Sınır değerin altındaki teklife ne olur?

Yaklaşık maliyet eşik değerin yarısına eşit veya üzerindeyse idare, sınır değerin altındaki isteklilerden yazılı açıklama ister; bu süre en az 5 iş günüdür ve açıklama yaklaşık maliyetin %80'ini oluşturan kalemler için istenir. Yaklaşık maliyet eşik değerin yarısının altındaysa ihale dokümanında hangisi belirtildiyse o uygulanır: açıklama istenir ya da teklif açıklama istenmeden reddedilir. Açıklaması yeterli görülmeyen veya süresinde açıklama vermeyen teklifler değerlendirme dışı bırakılır.

Teklifim sınır değerin altında kaldı, ne yapmalıyım?

Sorgulama yazısındaki isteklere uygun bir savunma dosyası hazırlamanız gerekir: teklif bileşenlerinin analizleri, proforma faturalar, stok ve makine parkı avantajları gibi belgelendirilebilir gerekçeler sunulur. Ayrıntılar için savunma rehberimize bakın.

Sınır Değer Hesaplama — Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması

Bu araç ne hesaplar?

Sınır değer, kamu ihalelerinde hangi tekliflerin aşırı düşük sayılacağını belirleyen eşik tutardır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38 inci maddesine göre teklif bedeli bu eşiğin altında kalan teklifler aşırı düşüktür. Yaklaşık maliyet eşik değerin yarısına eşit veya üzerindeyse ihale komisyonu bu isteklilerden yazılı açıklama ister; altındaysa ihale dokümanında belirtilen yöntem uygulanır (açıklama istenmesi ya da açıklama istenmeden reddedilmesi). Açıklaması yeterli görülmeyen teklifler değerlendirme dışı bırakılır.

Bu araç, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.1 maddesindeki yapım işleri prosedürünü, tebliğin 45.2 örneğindeki yuvarlamayla adım adım uygular: yaklaşık maliyetin %120'sinin üzerindeki ve %40'ının altındaki teklifleri eler, kalan tekliflerin ortalaması ile standart sapmasını hesaplar, standart sapma aralığındaki tekliflerden Tort2'yi bulur ve C–K değerleri ile N katsayısından sınır değeri hesaplar; sınır değerin altında kalan teklifleri tek tabloda gösterir.

Aracı hem teklif verme aşamasında kendi konumunu görmek isteyen istekliler hem de değerlendirme aşamasındaki kontrol hesapları için idare personeli kullanabilir. Hesaplama tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz veriler sunucuya gönderilmez.

Formül ve mevzuat dayanağı

SD = (K × Tort2) / (C × N)

YM: İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet (KDV hariç).
Eleme: Yaklaşık maliyetin %120'sinin üzerindeki ve %40'ının altındaki teklifler hesaba katılmaz; eşiğe eşit teklif hesaba dahildir.
Tort1: Hesaba katılan n teklifin aritmetik ortalaması. σ = √( Σ(Tᵢ − Tort1)² / (n − 1) ).
Tort2: [Tort1 − σ , Tort1 + σ] aralığında kalan tekliflerin aritmetik ortalaması.
C = Tort2 / YM. K ise; C < 0,60 iken K = C, 0,60 ≤ C ≤ 1,00 iken K = (3,2C − C² − 0,6)/(C + 1), C > 1,00 iken K = (C² − 0,8C + 1,4)/(C + 1). Tebliğ 45.2 örneğine göre Tort1, σ ve Tort2 iki, C ve K üç ondalığa yuvarlanır.
N: Sınır değer katsayısı. Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'ndeki B-Üstyapı (Bina), C-Sıhhi Tesisat ve Mekanik Tesisat, D-Elektrik, E-Elektronik ve İletişim işleri ile bunlarla ilgili tamamlama, onarım, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işlerinde 1,00; diğer yapım işlerinde 1,20. Bakanlıklar 1,00–1,20 arasında, ön projeli üst yapı işlerinde 0,90–1,10 arasında farklı katsayı belirleyip Resmî Gazete'de ilan edebilir.
Tek geçerli teklif varsa Tort2 o teklife eşittir. %40–%120 aralığında geçerli teklif yoksa veya hesaplanan sınır değer yaklaşık maliyetin %40'ının altına inerse, sınır değer yaklaşık maliyetin %40'ıdır.

Dayanak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md.38 (aşırı düşük teklifler)
Kamu İhale Genel Tebliği md.45.1.1 (yapım işlerinde sınır değer tespiti) ve md.45.2 (örnek hesap)
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md.60 (açıklama istenmesi veya doğrudan red)

Çalışılmış örnek

Yaklaşık maliyet 10.000.000 TL, iş bina grubunda olduğu için N = 1,00. Beş teklif: T1 = 9.500.000, T2 = 8.900.000, T3 = 7.200.000, T4 = 6.800.000, T5 = 5.500.000 TL.
Eleme: %40 eşiği 4.000.000 TL, %120 eşiği 12.000.000 TL. Tekliflerin tamamı bu aralıkta olduğundan hepsi hesaba katılır (n = 5).
Tort1 = 7.580.000,00 TL, standart sapma σ = 1.620.802,27 TL. Aralık: 5.959.197,73 – 9.200.802,27 TL.
Aralıkta kalan T2, T3 ve T4'ün ortalaması Tort2 = 7.633.333,33 TL. C = Tort2 / YM = 0,763 (üç ondalık).
C, 0,60–1,00 aralığında olduğu için K = (3,2 × 0,763 − 0,763² − 0,6)/(0,763 + 1) = 0,714.
SD = (K × Tort2) / (C × N) = (0,714 × 7.633.333,33) / (0,763 × 1,00) = 7.143.119,26 TL.

Sınır değer 7.143.119,26 TL bulunur. T4 (6.800.000 TL) ve T5 (5.500.000 TL) bu değerin altında kaldığı için aşırı düşük tekliftir; T1, T2 ve T3 değildir. T5 standart sapma aralığı dışında kalıp Tort2'ye girmemiş olsa da aşırı düşük teklif değerlendirmesinden muaf değildir.

Sınırlamalar ve dikkat edilecekler

N katsayısı otomatik gelmez: işin niteliğine göre seçmeniz gerekir. İşin kapsamında farklı katsayıya tabi kısımlar varsa, yaklaşık maliyet içindeki ağırlığı en fazla olan kısma göre belirlenir; ihale ilanı ve idari şartnamede yazan katsayı esastır.
Araç, girdiğiniz tüm bedelleri geçerli teklif sayar; yeterlik, teminat veya belge eksikliği gibi geçerlilik kontrollerini yapmaz.
Bu prosedür yapım işleri içindir. Hizmet alımlarında sınır değer Kamu İhale Genel Tebliği md.79'a göre ayrı yöntemle hesaplanır (personel çalıştırılmasına dayalı işlerde kâr hariç yaklaşık maliyet); mal alımlarında sınır değer hesabı yoktur.
Sonuç, ihale komisyonunun resmi hesabı yerine geçmez; kontrol amaçlı ön hesaptır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapım işlerinde sınır değer formülü nedir?: SD = (K × Tort2) / (C × N). Tort2 standart sapma aralığındaki tekliflerin ortalaması, C = Tort2/YM, K tebliğdeki üç aralıklı eşitlikten bulunan katsayı, N ise sınır değer katsayısıdır (bina, tesisat, elektrik ve elektronik işlerinde 1,00; diğer yapım işlerinde 1,20). Tebliğ 45.2 örneğinde Tort1, σ ve Tort2 iki, C ve K üç ondalığa yuvarlanır.
Hangi teklifler hesaba katılmaz?: Yaklaşık maliyetin %120'sinin üzerindeki ve %40'ının altındaki teklifler hesaba katılmaz. Katılan tekliflerden de yalnızca standart sapma aralığında ([Tort1 − σ, Tort1 + σ]) kalanlar Tort2'ye girer. Hesaba katılmayan bir teklif sınır değerin altındaysa yine de aşırı düşük tekliftir.
N katsayısı kaçtır?: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'ndeki B-Üstyapı (Bina), C-Sıhhi Tesisat ve Mekanik Tesisat, D-Elektrik, E-Elektronik ve İletişim işlerinde 1,00; diğer yapım işlerinde 1,20'dir. Bakanlıklar 1,00–1,20 arasında, ön projeli üst yapı işlerinde 0,90–1,10 arasında farklı katsayı belirleyip Resmî Gazete'de ilan edebilir. N formülde paydada yer aldığı için N büyüdükçe sınır değer küçülür.
Sınır değer yaklaşık maliyetin %40'ının altına inebilir mi?: Hayır. %40–%120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda ya da hesaplanan sınır değerin bu eşiğin altında çıkması hâlinde sınır değer, yaklaşık maliyetin %40'ı olarak kabul edilir.
Sınır değerin altındaki teklife ne olur?: Yaklaşık maliyet eşik değerin yarısına eşit veya üzerindeyse idare, sınır değerin altındaki isteklilerden yazılı açıklama ister; bu süre en az 5 iş günüdür ve açıklama yaklaşık maliyetin %80'ini oluşturan kalemler için istenir. Yaklaşık maliyet eşik değerin yarısının altındaysa ihale dokümanında hangisi belirtildiyse o uygulanır: açıklama istenir ya da teklif açıklama istenmeden reddedilir. Açıklaması yeterli görülmeyen veya süresinde açıklama vermeyen teklifler değerlendirme dışı bırakılır.
Teklifim sınır değerin altında kaldı, ne yapmalıyım?: Sorgulama yazısındaki isteklere uygun bir savunma dosyası hazırlamanız gerekir: teklif bileşenlerinin analizleri, proforma faturalar, stok ve makine parkı avantajları gibi belgelendirilebilir gerekçeler sunulur. Ayrıntılar için savunma rehberimize bakın.

İlgili Rehberler

Bu araç ve açıklamalar yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya mesleki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat oranları ve uygulamaları zamanla değişebilir. Resmi işlem yapmadan önce güncel mevzuatı kontrol edin ve yetkili bir uzmana (mali müşavir, ilgili idare) danışın.